Hoefbevangenheid

Hoefbevangenheid is een zeer pijnlijke, ernstige aandoening aan de hoeven van het paard. Het kan zelfs leiden tot een levensbedreigende aandoening waarin uiteindelijk moet worden gekozen voor euthanasie. Tijdige diagnose en kundige behandeling is dus een vereiste!

Wat is hoefbevangenheid precies?

Bij een gezond paard zijn de hoornwand en het hoefbeen met elkaar verbonden door middel van lamellen. De lamellen van de hoornwand en de lamellen van het hoefbeen passen precies in elkaar zoals de vingers van onze beiden handen. Wanneer er een ontsteking ontstaat in de lamellen kan de verbinding tussen de lamellen verbroken worden doordat zich ontstekingsvocht ophoopt tussen de lamellen. Hierdoor kunnen de lamellen uiteindelijk afsterven. Hoe meer lamellen er loslaten, des te losser komt de hoornwand van het hoefbeen. Het hoefbeen kan hierdoor gaan kantelen en gaan verzakken ten opzichte van de hoornschoen. Deze hoefbeenkanteling kan soms al na 24 uur optreden. De mate van hoefbeenkanteling is een maat voor en ernst van de hoefbevangenheid. Indien het hoefbeen eenmaal is gekanteld is volledig herstel onmogelijk. Naast een veranderde stand van de voet leidt dit tot een enorm pijnlijk proces. Uiteindelijk kan er zelfs ontschoening ontstaan.

Wat is de oorzaak?

Hoefbevangenheid treedt meestal op aan de voorvoeten. Paarden met hoefbevangenheid hebben een vrij typische stand: ze staan met de voorbenen heel ver naar voren gestrekt om deze zoveel mogelijk te ontlasten.

Oorzaken van het ontstaan van hoefbevangenheid kunnen zijn:

  • Trauma (overbelasting van de ondervoet bij kreupelheid van het andere been, veel rijden op harde ondergrond of veel overgewicht)
  • Ontstekingen (ernstige darmontstekingen, baarmoederontstekingen of andere ziekteprocessen in het lichaam)
  • Overige ziekteprocessen (nierproblemen, stress, etc)
  • Overmatige opname van suikers of zetmeel
  • Hormonale problemen zoals Equine Metabool Syndroom of de ziekte van Cushing waarbij insuline resisitentie ontstaat.
  • Verwaarloosde hoefverzorging of beslag, nageltred
  • Bepaalde soorten medicatie (chronisch prednison gebruik)
  • Vergiftiging

Verschijnselen

Een acuut hoefbevangen paard beweegt zich “alsof het op eieren loopt.” Het paard wil het liefste nauwelijks bewegen. Vaak is het opheffen van de voeten ook onmogelijk omdat het te pijnlijk is om het gewicht op de andere voet te dragen. Omdat het meestal aan de voorvoeten voorkomt zien we vaak de typische stand met de voorbenen naar voren gestrekt zodat het gewicht zoveel mogelijk op de achterhand terecht komt.

Daarnaast zien we vaak een duidelijk pulserende slagader in het onderbeen wanneer de binnenkant van de kogel en kootholte wordt nagevoeld. Daarnaast zullen de voeten van een hoefbevangen paard ook warm aanvoelen. Dit wordt veroorzaakt door de ontsteking in de voet. Het kloppen met een hamer op de hoef of het visiteren is heel pijnlijk

Diagnostiek

De boven beschreven verschijnselen spreken vaak voor zich. De ernst van de veranderde stand van het hoefbeen ten opzichte van de hoorschoen kan worden vastgesteld met behulp van een röntgenfoto. Dit bepaald mede de prognose voor het paard.

Behandeling

Hoe sneller de behandeling wordt ingezet des te minder kans is er op kanteling van het hoefbeen. De behandeling bestaat uit de volgende componenten:

  1. Ontstekingsremmers en pijnstillers
  2. Eventueel aangevuld met anti-stollingsmiddelen en bloeddrukverlagende medicatie waardoor de doorbloeding van de voeten verbeterd.
  3. Absolute boxrust eventueel met kokos en water als bodembedekking ter verkoeling.
  4. Aangepast dieet

Wanneer de acute fase is doorlopen is er een belangrijke taak voor de hoefsmid. Deze kan het paard speciaal beslag aanmeten dat de voet optimaal ondersteund.

Afhankelijk van de mate van kanteling van het hoefbeen en de ernst van de situatie zijn er paarden die goed herstellen en weer volledig inzetbaar worden. De meeste paarden die eenmaal hoefbevangen zijn geweest hebben echter wel een grotere kans op recidief. Hier dient rekening mee gehouden te worden bijvoorbeeld ivm de voeding, beslag etc. Soms zal het paard niet meer voor de sport gebruikt kunnen worden en in enkele ernstige gevallen indien er veel complicaties optreden zal er gekozen moeten worden voor euthanasie.