Wonden

Wonden bij paarden komen veel voor. Vaak worden deze veroorzaakt door scherpe uitsteeksels in een weide of in de stal. Maar ook bijtwonden of wonden door hoefijzers komen veel voor. In de meeste gevallen zal het een klein wondje of een schaafwond betreffen. Dit is op zich prima zelf te behandelen mits men de wond goed in de gaten houdt. Wondgenezing is een proces dat door het lichaam plaatsvindt. Tot op zekere hoogte kunnen we dit ondersteunen en aansturen. Echter er kunnen ook veel dingen mis gaan bij de wondgenezing. Een wond kan slecht sluiten, een wond kan infecteren of een wond kan overreageren waardoor “wild vlees” ontstaat.

Kleine /oppervlakkige wonden

Tot kleine oppervlakkige wondjes kan men schaafwondjes en de kleinere diepe wondjes < 1 cm in lengte en diepte rekenen. Wanneer wondjes diep zijn of een beetje open staan (de klassieke winkelhaakjes) is het vaak toch verstandig om een dierenarts te raadplegen. Vaak is er maar een enkele hechting nodig maar dit maakt wel dat de wond netjes geneest en er geen lelijk litteken ontstaat.

Wanneer het een klein oppervlakkig, niet diep wondje betreft kan men als volgt te werk gaan:

  • Hoe eerder men de wond behandelt hoe beter
  • Spoel de wond goed uit met lauwwarm water gedurende 5-10 minuten
  • Was de wond vervolgens met betadine scrub/shampoo
  • Spoel de wond goed uit
  • Laat de wond aan de lucht drogen
  • Eventueel kan men wondzalf (Dermiel, Acederm) toepassen
  • Zorg voor een zo schoon mogelijke omgeving (schone stal, zonder mest en modder)
  • Controleer de wond dagelijks op tekenen van afwijkende wondgenezing, ontsteking etc. Let hierbij op de dikte van het been. (Paarden kunnen als gevolg van een wondje een paar dagen later een heel dik achterbeen hebben, Einschuss. Raadpleeg dan zeker uw dierenarts)

Grote /diepe wonden

Onder grote diepe wonden verstaan we snijwonden (dieper dan ongeveer 1 cm), steekwonden of vleeswonden (tot in de spieren). Wonden zien er vaak dramatisch uit. Natuurlijk is het verstandig om direct contact op te nemen met uw dierenarts. Maar blijf vooral rustig en schat de situatie even goed in en denk om uw eigen veiligheid en dat van omstanders. Is er sprake van veel bloedverlies? Hieronder vindt u een leidraad met wat u zelf kunt doen terwijl u op een dierenarts wacht.

In geval van een slagaderlijke bloeding (te herkennen aan het heftig bloeden van de wond dat er soms zelfs pulserend uit spuit)

1. Laat indien mogelijk iemand anders zo spoedig mogelijk een dierenarts bellen.

2. Voer druk uit op de wond met (schone) gazen, theedoeken of wat er voor handen is. In het geval van een been (wat een veel voorkomende plaats van een verwonding is) kan men een drukverband aanleggen.

3. Draai, terwijl iemand de gazen op zijn plek houdt een verbrand stevig rondom de gazen, zodat er nog steeds flinke druk wordt uitgeoefend.

4. Zonodig draai er nog een laag katoen of watten omheen.

5. Draai daaromheen nog een rol verband. Deze kun je wat strakker aantrekken omdat daaronder een laag watten zit.

6. Werk zonodig af met plakkende tape.

7. Indien het verband doorweekt raakt met bloed draai er dan nog een laag omheen in plaats van het verband te vervangen.

In het geval dat er geen sprake is van een arteriële bloeding

1. Spoel de wond gedurende 5-10 minuten met lauwwarm water

2. Gebruik geen betadine of andere desinfecterende middelen omdat deze mogelijk bijten in de wond en de wondgenezing vertragen. Overleg dit eerst met je dierenarts. Spoelen, spoelen, spoelen is de beste manier om het aantal bacterien en het vuil in de wond zover mogelijk te verlagen en verminderd aanzienlijk het risico op een wondinfectie!!  

3. Droog het been en de wond af

4. Plaats wat vettige of steriele gaasjes op de wond en rol er een gaasverband of (synthetische) watten omheen. Rol dit verband stevig maar niet strak om het been.

5. Rol over het gaasverband of de watten een laag elastische vetrap. Trek dit nooit te strak aan.

6. Houd het verband eventueel op zijn plaats met tape.

Bel vervolgens direct met je dierenarts. Een diepe wond moet binnen 8 uur worden gehecht.

De dierenarts zal vaststellen welke structuren er mogelijk beschadigd zijn geraakt. Hoe groot is het risico van besmetting met bacteriën? Is er dood weefsel aanwezig en moet de wond worden opgefrist? Is er antibioticum of ontstekingsremmer nodig? Dat zijn allemaal zaken die de dierenarts moet bepalen.

Hoe uw dierenarts uiteindelijk besluit de wond te behandelen is afhankelijk van vele factoren zoals o.a. hoe oud de wond is, het type wond (steek, snij, scheurwond) en de locatie van de wond. Over het algemeen mag de wond niet ouder zijn dan 8 uur om gehecht te kunnen worden. Wanneer het mogelijk is een wond te hechten dan heeft dit de voorkeur omdat de wondgenezing dan veel sneller is en het cosmetisch resultaat ook veel beter is. We noemen dit primaire wondgenezing.

Het kan echter ook voorkomen dat de wond niet gehecht kan worden. Oude wonden of scheurwonden waarbij stukken weefsels missen kunnen niet worden gehecht. Deze moeten vanzelf genezen (secundaire wondgenezing). De wond gaat zich dan sluiten middels zogenaamd granulatie weefsel. Dit is nieuw zeer goed doorbloed weefsel wat als het ware de wond opvult. Ook is het van belang te zorgen dat een paard met een wond een tetanus antiserum krijgt.

Wondinfecties

Wanneer een paard een wond heeft oppervlakkig of diep, betekend dit dat de afweer van de huid, de huidbarrière verstoord is. Bacteriën, schimmels en vuil kunnen in de wond doordringen en daar een infectie ofwel ontsteking veroorzaken. Daarnaast zijn de wonden zelf vaak in beginsel veroorzaakt door vieze roestige voorwerpen zoals prikkeldraad, pinnen, uitstekende voorwerpen, etc. Infecties kunnen leiden tot slechte genezing van de wond of, in ernstige gevallen zelfs algemeen ziek zijn.

Hoe herken ik een wondinfectie?

  • De wond ziet er onrustig uit: rood/zwart en niet fris
  • Het gebied van de wond is ernstig gezwollen (bv het hele been is dik)
  • Er is overmatig veel productie van wondvocht
  • Er komt pus uit de wond
  • De wond lijkt groter te worden in plaats van kleiner
  • De wond stinkt
  • Het paard eet slecht
  • Het paard toont pijn
  • Het paard heeft koorts

In geval van een vermoeden van een wondinfectie neem contact op met je dierenarts.