Equine Metabole Syndrome (EMS)

Overgewicht is niet alleen bij onze honden en kattenpopulatie een toenemend probleem. Ook bij paarden neemt het aantal gevallen van overgewicht toe. En dit lijkt niet geheel ongevaarlijk. Ongeveer  50% van de Nederlandse recreatiepaarden lijkt last te hebben van obesitas (vetzucht). Dit overgewicht kan resulteren in zweten (slecht warmte kwijt kunnen), verminderde prestatie, verminderde vruchtbaarheid, vettumoren die kunnen lijden tot koliek, insulineresistentie en hoefbevangenheid.

Van nature zijn paarden herbivoren ofwel gras en planteneters. Van nature eten paarden, als ze de kans krijgen in de nazomer en het najaar grotere hoeveelheden gras dan noodzakelijk is voor onderhoud. De reden hiervoor is dat ze van nature een vetvoorraad aan leggen als voorbereiding op een periode van schaarste (de winter).  Deze stimulatie tot eetlust, de opslag van vetreserves en het vormen van de wintervacht vindt plaats onder leiding van hormonen uit de hersenen. In het voorjaar neemt de productie van dit hormoon weer af.

Wanneer door dit proces in het najaar extra vet wordt opgeslagen voor de winter verandert er tevens ook wat in de hormoonhuishouding waardoor vet en spiercellen minder gevoelig worden voor insuline (insuline resistentie).

Sommige paarden en pony’s raken in de problemen wanneer er het hele jaar een oneindige hoeveelheid voedsel beschikbaar is. Deze voedselrijke omgeving vormt voor rassen als Shetlanders, Haflingers, Tinkers, Friezen, Dartmoor pony’s, Welsh Cob etc vaak problemen. Deze rassen hebben de neiging tot vetopslag en obesitas als ze overmatig gevoerd worden en dus hun vetreserves niet verbruiken.

Naast voldoende voedselaanbod speelt ook de samenstelling van het voer een rol. In de natuur past het paard zich aan, aan een dieet met een laag gehalte gemakkelijk verteerbare koolhydraten (zoals suikers, glucose, fructose en zetmeel) en veel structurele koolhydraten (zoals ruwe celstof in hooi, gras en stro). In de huidige situatie waarin paarden gehouden worden worden ze voorzien van voldoende rijke makkelijk verteerbare koolhydraten die gemakkelijk leiden tot overgewicht.

Bij deze paarden kan overgewicht leiden tot het ontstaan van EMS ofwel Equine Metabool Syndroom.

Verschijnselen

Verschijnselen van Equine Metabool Syndroom zijn:

  • Obesitas
  • Verminderde reactie van het lichaam op insuline (insuline resistentie)
  • Gestoorde vetstofwisseling
  • Hoefbevangenheid

Met name de hoefbevangenheid is een zeer ernstige en levensbedreigende complicatie. Daarnaast kan een teveel aan vetophoping leiden tot een verminderde bloedtoevoer naar het vet waardoor er een ontsteking in het vet ontstaat doordat er steeds vetcellen afsterven.

Diagnostiek

De diagnose EMS wordt gesteld aan de hand van de klinische symptomen die de dierenarts waarneemt. Bloedonderzoek op een afwijkende vetstofwisseling en insuline resistentie kan de diagnose bevestigen.

De conditie en het lichaamsgewicht van het paard worden gescoord en ingeschaald. De vetophoping bij het paard kan voorkomen over het gehele lichaam, maar kan zich ook lokaal op bepaalde plaatsen uitten zoals in de manenkam en rond de staartbasis.

Wanneer de diagnose in een vroeg stadium wordt gesteld kan mogelijk de insulineresistentie nog beperkt zijn en hoefbevangenheid worden gekomen. Om dit tijdig vast te stellen zijn er zogenaamde toleratietesten ontwikkeld waarbij het paard met een kortdurend infuus suiker krijgt toegediend waarna er op verschillende tijdstippen bloed wordt afgenomen om te bepalen hoe snel de suikerspiegel weer normaal wordt. Een paard met EMS zal hier duidelijk veel langer over doen dan een gezond paard.

De gestoorde vetstofwisseling kan worden aangetoond met een bloedonderzoek naar het gehalte triglyceriden na een nacht vasten.

Behandeling

Het belangrijkste onderdeel van de behandeling van EMS is het verbeteren van de conditie en het laten afvallen van het paard. Dit kan met behulp van een dieet in combinatie met meer beweging. Daarnaast is er medicatie op de markt die in het begin stadium ondersteunend kunnen werken bij het afvallen en het hebben van meer beweging. Zeker als er hoefbevangenheid in het spel is en het meer bewegen niet zo gemakkelijk gaat. Het afvallen moet wel geleidelijk gebeuren met ongeveer een gewichtsverlies van 1% per week. Voor het afvallen zal zo’n 3-6 maanden nodig zijn, afhankelijk van het overgewicht en de therapie.

Met behulp van de dierenarts zal gekeken worden naar een passend dieet en een passend bewegingsregime voor ieder paard.