Koliek

Wanneer het gaat om spoedaandoeningen bij het paard komt zonder twijfel bij iedereen meteen als eerste koliek naar boven. Koliek is geen ziekte op zich, het is een symptoom. Koliek is een ander woord voor buikpijn. Deze buikpijn wordt in de meeste gevallen veroorzaakt door problemen in het maagdarmkanaal maar kan ook worden veroorzaakt door problemen in de nieren, urinewegen, baarmoeder of andere buikorganen. Echter in de meeste gevallen betreft het inderdaad een probleem in het maagdarmkanaal.

Oorzaken van koliek

Er zijn heel veel verschillende oorzaken van koliek te onderscheiden:

  • Krampkoliek
  • Zandkoliek
  • Koliek door worminfecties
  • Gaskoliek (meteorismus)
  • Koliek door obstructie
  • Koliek door darmdraaiing
  • Koliek doordat de darmen in elkaar schuiven
  • Koliek door darmverlammingen (paralytische ileus)
  • Koliek door darmscheuren of darmbeklemmingen (milt-nierband)
  • Koliek door buikvliesontsteking
  • Koliek door afwijkingen aan andere buikorganen (nier, milt, lever, baarmoeder, blaas, etc)

Verschijnselen van koliek

Verschijnselen kunnen variëren qua uitgebreidheid en qua ernst. Welke verschijnselen een paard toont is ook afhankelijk van het soort koliek. Ook het karakter van het paard is van invloed op de ernst van de verschijnselen. Bij een Arabier kan het bijvoorbeeld lijken alsof er geen redden meer aan is, terwijl een spuitje tegen de buikkramp dan voldoende blijkt te zijn.

  • Geen of verminderde eetlust
  • Flemen (bovenlip optrekken)
  • Overmatig zweten
  • Naar de buik kijken
  • Verhoogde pols
  • Versnelde ademhaling
  • Schrapen met de voorvoet
  •  Liggen en opstaan of rollen
  • Zich laten allen
  • Niet of weinig mesten
  • Afwijkende mest (diarree/ veel zand
  • in de mest)
  • In gestrekte stand staan
  • Overmatige darmgeluiden (soms
  • hoorbaar aan de buitenzijde)
  • Toegenomen buikomvang, opgeblazen uiterlijk
  • Stil in een houding blijven liggen
  • Opgeven van groene maaginhoud (ERNSTIG symptoom: normaal gesproken kunnen paarden niet braken door de anatomische constructie van de slokdarm ten opzichte van de maag. Wanneer dit toch gebeurd is de maag zo overvult geraakt dat deze op springen staat, wat altijd de dood tot gevolg heeft. )

Wat kan ik zelf doen?

Helaas kunnen we vanaf de buitenkant niet zien wat er van binnen mis is. Bel daarom bij een vermoeden van koliek altijd een dierenarts!! De aard van de verschijnselen geeft vaak wel een indruk van de ernst van de situatie maar niet altijd. Terwijl je op de dierenarts wacht kun je zelf al maatregelen nemen (Let wel op voor je eigen veiligheid!! En dat het paard zichzelf niet verwond in zijn paniek)

Aan de hand stappen of misschien nog wel beter (indien dit gaat) 5-10 min laten draven aan de longe. In geval van gas of mestophoping of wanneer de darm vast zit achter het zogenaamde milt-nierbandje kan beweging helpen om de boel los te maken. Lichte dwang mag uitgeoefend worden om het paard te laten lopen maar ga het paard niet overeind slaan! Dat heeft geen zin.

Bij ernstige koliekaanvallen is bovenstaande meestal niet mogelijk. Het paard gaat steeds liggen rollen of gooit zich op de grond. Laat het paard in dat geval rollen in een grote box of paddock zodat het zichzelf zo min mogelijk kan bezeren. Het rollen verergert de koliek niet. Een paard kan zich geen slag in de darm rollen. Maar zal wel heftig rollen als het een slag in de darm heeft.

Onderzoek en behandeling van koliek

Bij aankomst zal uw dierenarts het paard eerst geheel onderzoeken om ten eerste de oorzaak van de koliek vast te stellen en ten tweede de ernst.

Indien het een eenvoudige krampkoliek is (dit zijn veruit de meerderheid van de gevallen) zal het paard een darmontspannend en een pijnstillend middel toegediend krijgen. Binnen korte tijd moet het paard opknappen. In het geval van een verstopping zal er paraffine toegediend worden. Wanneer het paard er ernstiger aan toe is, is er haast geboden en zal uw dierenarts u zonder risico’s. Ook dan bestaat de kans dat het paard aan de gevolgen van de koliek overlijdt.

Preventie van koliek

Koliek is zeker niet in 100% van de gevallen te voorkomen. Men kan echter wel de kans op het ontstaan van koliek proberen te verminderen. Zorg dat het paard een evenwichtige voeding krijgt met voldoende vezels (groenvoer zoals hooi, gras, niet opeens te veel vers gras) verspreid over meerdere porties per dag. Laat het paard in de paddock geen zand eten. Zorg voor voldoende voeding in de paddock (hooi, kuil) of eventueel voor afleidend speelgoed. Evt kan een muilkorf worden gebruikt indien men weet dat een paard veel zand eet. Een makkelijke manier om te controleren of een paard teveel zand eet is door een mestbal fijn te knijpen en in een doorzichtige zak met water te doen. Het zand zakt dan naar de bodem van de zak. Ook producten met psylliumzaad worden aangeraden voor paarden die veel zand eten (werkt licht laxerend en zorgt ervoor dat de darmwerking zo verandert dat het meeste zand mee naar buiten komt). Voorkom ook dat je paard grote hoeveelheden bodembedekking (zoals stro of vlas) eet, dit kan ook tot verstoppingen leiden. Verder is een goede en regelmatige ontworming van belang om worminfecties te voorkomen.